„Czy mnie słychać?”. Recenzja filmu – Sceny z życia małżeńskiego
Czy mnie słychać? to trzeci reżyserski projekt Bradleya Coopera i pierwszy, który przeszedł bez większego echa. A szkoda, bo jest to film bardzo interesujący…
Jestem fanem Bradleya Coopera w roli reżysera. Jego Narodziny gwiazdy były energicznym, poruszającym, znakomicie zainscenizowanym odświeżeniem klasyka. Chociaż Cooper nie łamał schematów, to ogrywał je fantastycznie, nie popełniając żadnych błędów, wykazując się nietypową dla debiutanta wrażliwością i precyzją. Maestro był już, niestety, mniej udany, głównie ze względu na niedopracowany, poszatkowany scenariusz. Reżyserko Cooper nadal potrafił zaskoczyć, szczególnie swoimi estetycznymi i formalnymi zabawami, udanym cytowaniem klasyki kina i ponownie imponującą inscenizacją scen koncertowych. Sama historia i narracja były już jednak bardziej skomplikowane niż za pierwszym razem i rozmiar tej opowieści zwyczajnie przygniótł Coopera, co szczególnie było widać w decyzjach montażowych.
Obawiałem się, że wraz z trzecim projektem gwiazdor Snajpera będzie chciał dalej podnosić sobie poprzeczkę, mierząc jeszcze wyżej. W końcu tak zazwyczaj wyglądają kariery amerykańskich reżyserów, w skali i ambicji pragną za każdym razem przebić siebie samych. Zamiast tego Bradley Cooper zrobił kilka kroków wstecz. Wrócił do podstaw: kameralnego dramatu o relacji dwójki ludzi, bez wielkich scen, mnóstwa wątków i dziesiątek drugoplanowych bohaterów. Czy mnie słychać? ma w sobie więcej charakterystycznych cech filmu debiutanckiego niż Narodziny gwiazdy. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że jest dziełem twórcy już w dużej mierze uformowanego i dojrzałego.
Cooper w swym trzecim filmie przygląda się małżeństwu na skraju rozpadu. To tradycyjna relacja, jakich w kinie mnóstwo. Dwójka teoretycznie spełnionych ludzi, wzór związku dla przyjaciół i znajomych. Cudowne dzieci. Długi staż. Coś jednak przestaje grać. To, co jest, przestaje wystarczać. Bohaterowie decydują się rozstać i na nowo przebudować swoje życia.
Scenarzyści (jest ich trójka: Cooper, Will Arnett i Mark Chappell) wychodzą z dobrze nam znanego punktu, ale na każdym etapie historii potrafią zaskoczyć przewrotnością i subtelnym wywróceniem schematów. Niczym dużym, nieco innym rozłożeniem akcentów to tu, to tam, które nadaje całej historii zaskakującej świeżości. W momentach, w których jesteśmy pewni, że wiemy co dana postać powie, ta zaskakuje nas ripostą. Gdy zakładamy, że dane wydarzenie doprowadzi do konfrontacji, w zamian otrzymujemy scenę empatycznej, pełnej wzajemnego szacunku rozmowy. To proste, czasem perfidne igranie z widzem, które działa!
Nie ma tu też przesadnego dramatyzmu. Czy mnie słychać? jest filmem lekkim, pogodnym, celebrującym życie i miłość w jej różnych odsłonach. Nie oznacza to, że jest historią naiwną. Wręcz przeciwnie. Co jakiś czas zadaje naprawdę celne pytania dotyczące natury małżeństwa, czasem zdaje się nawet iść na przekór powszechnym przekonaniom i przychylać się do stwierdzenia, że rozstanie i życie samemu bywa najlepszym wyjściem. Jednocześnie twórcy nigdy nie dają odpowiedzi na pytania, które stawiają. Unikają tego do takiego stopnia, że pewne tropy są porzucane za szybko i niektórym wątkom brakuje pogłębienia. Finalnie jest to jednak naprawdę bardzo dobry scenariusz. Zakończenie filmu, chociaż jest najbardziej przewidywalnym jego elementem, zapewnia nawet tak rzadkie ostatnio uczucie oczyszczenia i emocjonalnego odświeżenia. Trochę w stylu klasycznych amerykańskich komedii, jedynie bez ich infantylności i humoru (Czy mnie słychać? zasadniczo komedią nie jest), za to z sercem po tej samej stronie i równie czystymi, szczerymi intencjami.
Świetnie też wypada wykorzystanie stand-upu, nowej zajawki głównego bohatera. Obawiałem się, że autorzy scenariusza postawią na własną wariację występów, w końcu kto oparłby się pokusie błyśnięcia erudycją i komediowym drygiem. Okazuje się, że nie! Występy bohaterów są napisane niezwykle dobrze, w duchu prawdziwego stand-upu, z zachowaniem charakterystycznej mieszanki lekkości i dyskomfortu jaki zawsze towarzyszy ich słuchaniu. Stand-up pełni tu zresztą rolę autoterapii dla postaci Willa Arnetta i jest to prowadzone świetnie. Zwłaszcza, że protagonista nigdy nie staje się szczególnie dobry w tej robocie, a śmiech widza jest raczej efektem szczerego rozczulenia połączonego z odrobiną zażenowania. Nie ma w tym nic złego, tak wygląda amatorski stand-up i Cooper z ekipą absolutnie przed tym nie uciekają.
Formalnie film jest równie świetny. Reżyser tym razem nie ma okazji pochwalić się tym, jak dobrze inscenizuje sceny zbiorowe. Tutaj kamera non-stop zostaje przy aktorach. Oglądamy ich na zbliżeniach lub półzbliżeniach. Ujęcia są długie, montaż bardzo rzadko ingeruje w występy. Najciekawszym rozwiązaniem jest bardzo częste umiejscowienie kamery z boku twarzy aktora. Przez większość czasu widzimy bohaterów pod tym kątem, co daje interesujący efekt intymności połączonej z niedopowiedzeniem.
Wszystkie występy aktorskie są bardzo dobre i warte uwagi. Will Arnett tak dobry nie był od lat. Laura Dern dawno nie była tak interesująca. To rola ewidentnie napisana nie dla niej, ale aktorka podjęła rękawicę i wybrnęła z tego wyzwania koncertowo. Trzeba też oddać Cooperowi sporo dystansu do siebie za drugoplanową rolę, w której obsadził sam siebie. Jeśli seans jest jeszcze przed wami, nie będę wam zabierał niespodzianki.
Czy mnie słychać? nie jest może przełomem w karierze Coopera, ale jest dowodem, że to zdolny, dojrzały i samoświadomy twórca, który przy odpowiednim scenariuszu potrafi udźwignąć emocjonalne, intymne historie i nie potrzebuje fajerwerków ani realizacyjnych, efekciarskich popisów, by poruszyć widza. Nie mogę się doczekać jego kolejnego filmu.
